Ronnie`s Acts: Wat is een smartlap of levenslied?
Home

Ronnie`s CD MP3`s

Biografie Offertelijst Agenda

  Levensliederen, Smartlappen en Persiflages

*Rock en Blues* *Karaoke* *Kid`s theater* *Kinder karaoke* *Levensliederen, Smartlappen en Persiflages*

Wat is een smartlap?

Smartlap-wordt genoemd, wordt omschreven als: ,,Sentimenteel lied, (ongunstig) levenslied met vals sentiment.''

Het woord smartlap vindt zijn oorsprong in de Middeleeuwen. Toen brachten minstrelen droevig nieuws met behulp van liederen. Ze hielden daarbij een stoffen lap omhoog, waarop het verhaal in stripvorm stond, zodat het publiek het goed kon volgen.

Wat is een levenslied?

Van Dale geeft in het Groot Woordenboek der Nederlandse Taal de volgende omschrijving van levenslied: ,,Lied waarin gewoon-menselijke dingen (met accent op het droevige, sentimentele of melodramatische) worden bezongen en al of niet een bepaalde levens- of maatschappijbeschouwing tot uitdrukking komt.''

"meer over de smartlap"... Wat weten we er van? Het is een lied met een tragische lading. Dood, verbroken liefdes, mishandeling en alcoholmisbruik zijn zoal ingredi‘nten die een lied tot een ware smartlap maken. Liefst uitgevoerd in een driekwart maat: een walsje dus met bij voorkeur zo weinig mogelijk akkoorden. Het deuntje moet immers gemakkelijk op te pikken zijn en zo lang mogelijk blijven hangen. De toehoorder kan zo ongegeneerd en legitiem meedeinen op het ritme van het verdriet. Het liefst in de eigen taal, en dat kan: vrijwel elke cultuur kent zo zijn eigen smartlappen, dus het is geen exclusief Nederlands genre. En ook niet een verschijnsel van afgelopen decennia: het gaat eeuwen terug. Smartlappen zijn al honderden jaren oud en dateren waarschijnlijk al van de vroege middeleeuwen. Maar.... is dat eigenlijk wel zo? Verschillende hypotheses over het ontstaan van de smartlap doen de rondte, hieronder staan er twee beschreven: * Mogelijkheid 1. De letterlijke betekenis van ?smartlap? zou een doek zijn, of een leren lap, waarop smart werd afgebeeld als een soort stripverhaal. Sinds mensenheugenis trokken troubadours van woongemeenschap naar woongemeenschap en hielden mensen zo op de hoogte van al wat elders speelde. Eenmaal gearriveerd op het dorpsplein waar zich de nodige belangstellenden hadden verzameld, werd de smartlap ontvouwd en de afbeeldingen daarop versterkten hetgeen de volkszanger te vertellen of te zingen had. De al dan niet succesvolle expansiedriften van de regent, de amoureuze escapades van de koningin, liefdesleed in het volgende dorp, noem het maar. * Mogelijkheid 2. Schmachtlappen. Volgens veel liefhebbers dateert het woord 'smartlap' uit de Middeleeuwen. Het zou slaan op de beschilderde doeken waarmee straatzangers de tekst van hun lied illustreren. Die lappen waren er, maar het verhaal is niet waar: de doeken zijn afkomstig uit de periode na de Middeleeuwen, en de term 'smartlap'is bedacht in de jaren zestig. Het was een vertaling van het denigrerende Duitse Schmachtfetzen of Schmachtlappen, dat 'sentimenteel lied' betekent. Of smartlappen of levensliederen - verschil is er eigenlijk niet - voorlopers in de Middeleeuwen hadden, is niet zeker. Wat het volk voor de zestiende eeuw zong weten we niet. De oudst bekende Nederlandse liederen zijn die van de abdes Hadewijch, die rond 1250 mystieke liederen schreef over haar passie voor God. Maar Hadewijch was bepaald geen volks type. De tweede optie komt het dichtst bij de waarheid. Natuurlijk waren er altijd al troubadours, maar de term 'smartlap' dateert uit de 60'er jaren en de verwijzing naar 'de lap' is niets meer en minder dan een zogenaamd broodje aap verhaal. Wel is het zo dat 19e eeuwse straatzangers gebruik maakten van roldoeken: een stukje doek waarop het gezongen drama aanschouwelijk werd gemaakt en kon worden uitgedeeld aan toehoorders. Een gegeven dat door hedendaagse romantici dankbaar werd aangegrepen om de smartlap een legitieme historische status te geven. En...laten we wel wezen: hoe oud zijn de liedjes die wij als smartlappen bestempelen eigenlijk? Hooguit honderd jaar, waarvan verreweg de meeste van heel recente datum. smartlap Troubadours. De troubadours en straatzangers van weleer verloren hun functie toen de krant en later de radio, televisie en digitale media hun intreden deden. Maar ze zijn blijven bestaan! In de vorm van artiesten. SmartlappenForum.NL

 
  een lach en een traan

Tegenwoordig is een smartlap een lied waarin het herkenbare leed uit het dagelijks leven centraal staat. De smartlap gaat voornamelijk over het verdriet van een ander. De muziek moet 'meedeinbaar' zijn. ,De opbouw is veelal eenvoudig: drie coupletten, drie refreinen en de tekst heeft bijna altijd een moraal. De smartlap is een kort verhaal met een kop en een staart dat slecht afloopt. Correct taalgebruik is hier niet aan de orde zolang het verhaal maar duidelijk is en er een herkenbaar rijm ritme op losgelaten is. De smartlap is een levenslied, maar het levenslied hoeft niet noodzakelijkerwijs een smartlap te zijn. Het kan ook een gevoel vertolken zonder een specifiek verhaaltje te vertellen. Eigenlijk is levenslied een wonderlijk woord. Het suggereert dat het over het leven gaat, maar in de praktijk belicht het slechts ˇˇn aspect: de schaduwzijde. (NRC) Smartlappen beschrijven veelal doffe ellende: onomkeerbaar leed, de dood is onontkoombaar. Levensliedjes daarentegen gaan over het leven van alledag dat voor iedereen herkenbaar en hetzelfde is en iedereen zou kunnen overkomen: als een geliefde overlijdt is dat voor de bejaarde man van driehoog-achter net zo erg als voor de koningin die haar vader verliest. Oranjedrama's in smartlappenland? Nee, een smartlap over het koningshuis zal niet gauw gemaakt worden, simpelweg omdat het te ver weg van ons staat. Een smartlappendrama speelt zich bij voorkeur in de eigen omgeving af. Om de hoek, bij de buren, in de kroeg of in de relatiesfeer: zolang het maar optimaal herkenbaar is.


e-mail Ronnie Snipperdag of bel voor meer informatie op telefoon nummer 0111-401564